Sinds in de Defensienota 2022 het versterken van de grondgebonden vuursteun is aangekondigd, is al veel werk verzet om de hiervoor noodzakelijke reorganisaties voor te bereiden. Dit werk heeft zich tot nu toe voor een groot deel op de achtergrond afgespeeld. 2025 wordt het jaar waarin o.a. 11 Afdeling Rijdende Artillerie (11AfdRA) wordt (her)opgericht. Met het oprichten van een tweede afdeling artillerie beschikken op termijn 43 Gemechaniseerde Brigade en 13 Lichte Brigade weer over een organieke vuursteunafdeling binnen de brigade. De effectieve inzet van de vuurkracht van een afdeling binnen de brigade vraagt ook om het brigadevuursteunsysteem (weer) volledig te gaan beheersen op alle niveaus. In dit artikel worden de ontwikkelingen in aanloop naar de oprichting van 11AfdRA beschreven.
In dit artikel wordt eerst kort de achtergrond van de maatregelen om de vuursteun te versterken beschreven. Vervolgens wordt de huidige stand van zaken toegelicht over de oprichting van 11AfdRA en de hernieuwde focus op het brigadevuursteunsysteem. Het artikel sluit af met de geplande vervolgstappen.
De Russische invasie van Oekraïne die op 24 februari 2022 begon, heeft ook in Nederland geleid tot een groeiend besef dat een sterke krijgsmacht noodzakelijk is. Sindsdien zijn diverse politieke besluiten genomen om de krijgsmacht te gaan versterken. Met de Defensienota 2022 en de daaruit voortvloeiende maatregelen is besloten om een tweede afdeling artillerie op te gaan richten. Daarbij worden beide afdelingen naast de al bekende Pantserhouwitsers (PzH’s), uitgerust met nieuwe raketlanceersystemen en sensoren in de vorm van radars, Unmanned Aerial Systems en akoestische sensoren.
Om deze omvangrijke oprichting en transitie in goede banen te leiden, wordt de versterking in drie fases uitgevoerd. De eerste fase betrof o.a. de oprichting van de instroom- en begeleidingscapaciteit om de nieuwe raketlanceersystemen en radars binnen het VustCo te begeleiden. De hiertoe opgerichte teams schrijven op dit moment de opleidingen en handboeken voor de systemen en doen relevante praktijkervaring op met de eerste uitgeleverde systemen.
Het definitief reorganisatie plan (DRP) voor de tweede fase is recent door C-LAS ondertekend en betreft de (her)oprichting van 11AfdRA, naast de oprichting van een batterij met raketlanceersystemen en een sensorpeloton voor 41 Afdeling Artillerie (41 Afd Art). De totstandkoming van het DRP is mede mogelijk gemaakt door de grote inzet van het transitieteam versterken vuursteun. Talloze vergaderingen, zoekslagen naar geschikte infrastructuur, berekeningen over de precieze verdeling van budget over functies, overleg met vakbonden en veel papierwerk hebben uiteindelijk geleid tot een goedgekeurd plan. Dit plan moet in komende periode in de praktijk worden gerealiseerd en daarmee leiden tot weer een tweede operationele afdeling artillerie.
Om de nodige praktische randvoorwaarden te scheppen is sinds medio dit jaar een groeiend team van kwartiermakers voor 11AfdRA actief. Het team bestaat uit de commandant van 11AfdRA in oprichting (i.o.), een personeelsfunctionaris, een materieelbeheerder en een operationele planner. Sinds de overdracht afgelopen augustus van het commando over het Korps Rijdende Artillerie (KRA) aan de commandant van 11AfdRA i.o., is ook de Korpsadjudant KRA en tevens afdelingsadjudant bij het team aangesloten. Met de overdracht van het commando over het KRA als zichtbare stap zijn het KRA en 11AfdRA weer met elkaar verbonden. Met de aanwezige expertise in het team worden de praktische voorbereidingen getroffen op het gebied van personeel, materieel, infrastructuur en het aankomende oefenprogramma voor 11AfdRA.
Het team van kwartiermakers is gevestigd op de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne. Met de gecoördineerde inspanning van medewerkers van het Basecommando, facilitaire dienst, Rijksvastgoedbedrijf, JIVC en aannemers is in de afgelopen maanden in een recordtempo een legeringsgebouw omgebouwd tot een volwaardig kantoorgebouw voor 11AfdRA. Dit gebouw biedt als nieuwe thuisbasis van 11AfdRA voldoende kantoorruimte voor de staf, twee PzH-batterijen, een raketartilleriebatterij en een hoofdkwartierbatterij met daarin het nieuwe sensorpeloton.
De vacatures voor zogenaamde sleutelfunctionarissen zijn op het moment van schrijven van dit artikel gepubliceerd. Deze functionarissen zijn de volgende stap in de personele groei naar een volwaardige afdeling en zullen zo spoedig als mogelijk na de matching starten. Dit zijn bv. de plaatsvervangend afdelingscommandant, de sectiehoofden en de commandogroep van de hoofdkwartierbatterij. De sleutelfunctionarissen vormen de tweede stap in de getrapte vulling van de eenheid. Begin 2025 zullen als derde stap de overige vacatures binnen de staf en hoofdkwartierbatterij van 11AfdRA worden gepubliceerd; naast de dan vacante overige functies binnen het VustCo.
Inmiddels begint ook materieel voor 11AfdRA binnen te stromen, zoals voertuigen voor de staf. Dit zijn zowel nieuwe voertuigen en materieel, als interim-voertuigen en systemen die op hele korte termijn beschikbaar zijn; vooruitlopend op nieuw besteld en nog later binnen te stromen materieel. De komende periode ligt de focus op het intensiveren van de instroom van materieel en te zorgen voor adequate verbindingsmiddelen om binnen de brigade en divisie, en met batterijen te kunnen communiceren. Met het dan aanwezige personeel en materieel wordt vanaf begin 2025 gestart met het oefenprogramma van 11AfdRA.
De voorbereidingen voor dit programma vanaf januari 2025 zijn in het afgelopen jaar opgestart. Het programma ziet erop toe dat de al bestaande en onder bevel komende PzH-batterijen zo soepel mogelijk kunnen blijven trainen. Door de taakstelling vanaf 1 januari 2025 van 13 Lichte Brigade binnen het NATO Force Model (NFM) en de daarbij noodzakelijke ondersteuning van 41 Afd Art is ervoor gekozen om 11AfdRA op termijn onder bevel bij 43 Gemechaniseerde Brigade te stellen. Dat betekent dat in het oefenprogramma van 11AfdRA nu al de aansluiting wordt gezocht bij het programma van 43 Gemechaniseerde Brigade. In 2025 zal de brigade in het voorjaar de oefening Stampeding Bison uitvoeren in Tsjechië en in het najaar de oefening Ferocious Bison in Polen. Daarnaast traint de brigade ook als onderdeel en onder leiding van de Duitse 1. Pz. Divisie in de commandopostoefening White Horse Arena. 11AfdRA zal aan deze oefeningen gaan deelnemen op het niveau dat op dat moment haalbaar is. Tijdens de SOMS 2025-III zal 11AfdRA voor het eerst weer als afdeling een schietserie uitvoeren.
Parallel aan de activiteiten die direct bijdragen aan de oprichting van 11AfdRA is met een viertal workshops ook een beter beeld gevormd van het brigadevuursteunsysteem in een nieuwe context. De nieuwe context bestaat o.a. uit de nieuwe wapensystemen en sensoren bij de afdeling, (weer) op termijn zware mortieren bij de infanteriebataljons en het optreden als organieke afdeling binnen een brigade die onderdeel uitmaakt van een Duitse divisie. Met de term systeem wordt benadrukt dat het om een effectief samenspel gaat van sensoren, effectoren en Command and Control-capaciteiten om samen slimmer te kunnen vechten, en daarmee succesvol te kunnen zijn tegen een numeriek sterke tegenstander. In de workshops en tijdens de oefening Ardent Lion is met een veelheid van ter zake kundige collega’s uitvoerig van gedachten gewisseld over de wijze van optreden van een afdeling op het gebied van bv. de planning van en het optreden in Artillery Manoevre Areas, vuurleiding, tijdige ontsluiting van doelinformatie van alle sensoren binnen en buiten de afdeling, en logistieke herbevoorrading. Uiteraard is niet alles wat daarbij is besproken nieuw of anders. Sommige zaken zijn gewoonweg al langere tijd niet meer beoefenend. Andere aspecten vragen een scherpere uitvoering als gevolg de hogere dreiging. Voor alle uitkomsten en geïdentificeerde aandachtspunten geldt dat ze tijdens aankomende oefeningen en trainingen beoefend gaan worden om ze waar nodig verder aan te scherpen en daarmee als afdelingen sterker te worden. Het oefenprogramma van 11AfdRA binnen 43 Gemechaniseerde Brigade zal zich meer in algemene zin richten op inzet in het hoogste geweldsspectrum. Het programma van 41 Afd Art binnen 13 Lichte Brigade heeft een meer specifieke focus op de taak in het NFM. Deze twee sporen bieden de mogelijkheid voor sneller leren en kruisbestuiving tussen de afdelingen.
De oprichtingsceremonie van 11AfdRA is op dit moment op 1 juli 2025 voorzien. C-LAS zal hierbij de eenheidsvlag uitreiken en de huidige C- en D-Bt van 41 Afd Art zullen formeel onder bevel bij 11AfdRA worden gesteld als respectievelijk 2Bt en 1Bt. 41Afd Art zal daarbij worden hernoemd naar 41 Afdeling Veldartillerie (41AfdVA) en worden aangevuld met een raketartilleriebatterij en een sensorpeloton. De volgende stap in de opbouw van 11AfdRA is de oprichting van 3Bt met raketlanceersystemen en de toevoeging van een sensorpeloton aan de HKBt. Dit is voorzien voor begin 2026. De geplande formele overdracht van de afdelingen aan de beide brigades is 1 januari 2027.
De afgelopen periode was al een zeer dynamische periode met de nodige uitdagingen. Dit zal de komende periode niet anders zijn. De voornaamste lessen die de afgelopen periode zijn opgevallen kunnen daarbij helpen om toekomstige uitdagingen ook te overwinnen. Op de eerste plaats geeft de duidelijke stip op de horizon richting: twee afdelingen met daarin PzH’s, raketlanceersystemen en sensoren die als onderdeel van een brigade binnen een Duitse divisie succesvol moeten kunnen vechten. Door vanuit deze situatie te redeneren en voortdurend te bezien wat al wel mogelijk is in bv. training wordt kostbare tijd gewonnen. Ten tweede is het van belang dat de groei met operationele eenheden en capaciteiten goed gepland en voorbereid wordt. Tegelijkertijd is daarbij ook een gezonde dosis ambitie en ‘gewoon doen’ noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de plannen ook daadwerkelijk van het papier afkomen. Met de veelheid van onzekerheden zoals wanneer nieuw materieel exact instroomt, hoe de personele vulling gaat verlopen, en wanneer wel of niet een andere eenheid gaat verhuizen is vooraf nagenoeg geen 100% afgestemde synchronisatiematrix te maken. Starten en bijsturen waar nodig is het devies. Daarbij helpen concrete oefen- en trainingsactiviteiten om de inspanningen voor de realisatie van daarvoor benodigd personeel en materieel te bundelen. Hierbij rekening houdend met dat de tegenstander ook een stem heeft en we daarom de kostbare tijd die we hebben goed moeten gebruiken. Want de gezamenlijke inspanning van eenieder is nodig om de vuursteun tijdig te versterken.
