Het bijzondere aan onze bijeenkomst in november is niet alleen de wildmaaltijd (en voor sommigen wat minder wild) maar ook de aanwezigheid van onze partners en dan nog speciaal een spreker. Deze keer geen spreker over een onderwerp op of boven de grond maar onder water met als titel: Onderzeedienst in de koude oorlog, gepresenteerd door Driekus Heij, Kapitein ter Zee b.d., daarbij geassisteerd door Mr. Pauline IJdo.
Na zijn visuele voorstelling werden we ingeleid in de geheime wereld onder water. Zo geheim dat uiteraard niet alles in dit verslag kan worden weergegeven.
In de aanleiding van de Oost-West verhouding bleek dat in de eerste week van december een aantal cruciale gebeurtenissen had plaatsgevonden, waarbij het feest van Sinte Barbara en Sinterklaas niet eens werd meegerekend.
- 5 december 1941: Russen starten eerste tegenoffensief na de Duitse inval;
- 7 december 1941: aanval op Pearl Harbour: Operatie Typhoon;
- 11 december 1941: Hitler verklaart de oorlog aan de Verenigde Staten;
- 12 december 1941: Hitler zet de Holocaust in gang.
Hoewel alle aanwezigen, mede gezien hun leeftijd en/of ervaring wisten wat de Koude oorlog was, was het toch goed dat hierover nog enkele belangrijke momenten op een rijtje werden gezet:
- Het begin was in feite op 8 mei 1945 toen Nazi-Duitsland zich overgaf en Rusland olv Stalin in Jalta gemeen spel had gespeeld en op zo’n manier dat het Westen zich bedreigd voelde, hetgeen aanleiding was voor:
- De oprichting van de NAVO op 4 april 1949 en
- Rusland via slinkse wegen op 3 september 1949 ook over en atoombom kon beschikken;
- Op 5 maart 1953 verliet Stalin deze wereld en vlak daarna werd Beria geholpen om te overlijden en werd Chroestjov de nieuwe Russische leider;
- Om het Oosten nog nauwer samen te smeden werd op 14 mei 1955 het Warschaupact opgericht, daags na de toetreding van West-Duitsland tot de NAVO;
- Omdat toch niet iedereen zich prettig voelde onder het Russische juk kwamen de Hongaren op 24 oktober 1956 in opstand. Deze opstand werd bloedig neergeslagen en Rusland werd zo brutaal dat ze dachten ook onder de rook van de VS een basis te kunnen bouwen hetgeen leidde tot:
- De Cuba crisis waarin John F. Kennedy zijn poot stijf hield en de gehele wereld even zijn adem inhield.
- In Rusland bleef het, meestal achter de schermen, onrustig en zo werd Chroestjov op 15 oktober 1964 afgezet en opgevolgd door Brezjnev;
- 21 augustus 1968: Praagse Lente;
- 26 mei 1072: SALT 1 met Nixon en Brezjnev;
- 18 juni 1979: SALT 2 met Carter en Brezjnev (max. 2.250 strategische middelen);
- 31 oktober 1981: Poolse vakbond SOLIDARITEIT;
- 10 november 1982: Brezjnev dood; toen Tsjerneko en dan Gorbatsjov met Glasnost;
- 8/9 november 1989; van de Berlijnse muur;
- 8 december 1991: Sovjet-Unie valt uiteen.
Dit was dus het tijdsgewricht en de achtergrond waarin de carrière van onze spreker, veel onder water, plaats vond, zij het na een aantal opleidingsperikelen te hebben overwonnen. Bij zijn voorstelling bleek hij ook toch nog hobby’s te hebben boven de grond, wellicht goed om het zo belangrijke evenwicht te bewaren.
Daarnaast trok hij (Heij) zich ook op aan andere bekende mensen die hem bovengronds waren voorgegaan, zoals Plato die zou hebben kunnen zeggen dat er drie soorten mensen zijn: de levenden, de doden en zij die naar zee gaan. Churchill zou dit hebben gecompleteerd met het gezegde: Of all the branches of men in the forces is none which shows more devotion and faces grimmer perils than the submariners.
Na het KIM en een beetje vliegen, leek Heij de wereld onder zee toch interessanter en wat ook interessant was dat hij zelfs de vader van ons lid Johan van Ballegooij kende vanuit zijn werk in Den Helder. U begrijpt dat dat direct een band schiep. Als je onder water wilt gaan blijkt het heel handig te zijn hoe je je onderzeeboot onder water krijgt en ook hoe je weer boven kunt komen. Aan de hand van enkele plaatjes werd duidelijk hoe belangrijk en handig zo’n dubbele wand van een onderzeeboot is: lucht wegdrukken om te zinken en water wegdrukken om boven te komen. Niet zelf proberen want als je longen echt vol water zitten dan verdrink je!
Deze onderzeese acties moet je ook ergens uitvoeren en dan blijkt dat de Nederlands onderzeebootdienst de gehele wereld als werk- of vaarterritorium heeft en waarin verschillende taken werden en worden uitgevoerd, zoals spioneren/inlichtingen operaties, drugsroutes volgen of zelfs een Russische spionageschip volgen dat is ‘verkleed’ als vissersboot en blijkbaar alle aanwezige antennes zijn bedoeld om vissen op te sporen. En hoewel het verboden is om aan boord te drinken, is er toch, na een spannende periode, enige ontspanning te vinden in een bescheiden glaasje port. De gemiddelde tijdsduur van dergelijke operaties was 27 dagen.
Ondanks alle vijandigheden bleek Rusland toch op enig moment de kennis en vaardigheden van Nederland nodig te hebben zoal het bergen van de kernonderzeeboot de Koersk door een consortium van twee Nederlandse bedrijven: Smit Internationale en Mammoet.
Alle escapades van de onderzeedienst bleven ook bij ons koningshuis niet onbemerkt. Zo reikte koningin Wilhelmina op 20 juni 1947 de Militaire Willemsorde uit aan de onderzeedienst, reikte koningin Juliana op 14 juli 1969 het Vaandel uit aan de onderzeedienst en bracht koningin Beatrix in 1992 een bezoek aan de Hr Ms Dolfijn.
Na afloop dankte de secretaris van onze afdeling Driekus Heij, Kapitein ter Zee b.d. voor zijn bijzondere verhaal waarin hij belangrijke zaken op luchtige en humorvolle wijze wist te vertolken waarbij de secretaris tevens opmerkte dat de wereld- en mensbeelden tussen Rusland en het Westen daadwerkelijk hemelsbreed verschillen. De dank werd verder onderstreept door het aanbieden van een fles Barbarabitter en het verzoek toch vooral aan te zitten aan het diner dat niet alleen door de brigade van Norman Bender charmant werd geserveerd maar ook kwalitatief van hoog niveau was.
Daarenboven bood onze oudste kanonnier Halbo Bosker aan het begin van het diner een zeer oud en belangrijk boek over de marine aan de inleider aan.
Kortom, onze bijeenkomst was wederom een bijzonder hoogtepunt, zij het dat de spannende verhalen zich vooral afspeelde onder water.
Tot slot zij nog vermeld dat de sfeervolle Korpszaal van het Artilleriemuseum een bijzonder ambiance is om elk verhaal goed tot zijn recht te laten komen. Met dank aan de directeur van het museum Bart Rosengarten, Brig. Generaal bd.
