Gunners, lezers van Sinte Barbara,
De dynamiek in de wereld blijft verrassend, zowel dichtbij als ver weg. In deze column zal ik aandacht besteden aan twee onderwerpen. Beide zijn gebaseerd op recente gebeurtenissen. De eerste is heel dichtbij en tastbaar: de natuurbrand op het artillerie Schietkamp en de effecten daarvan. De tweede speelt meer in het conceptuele domein, getriggerd door recente Lessons learned uit o.a. de Ukraine, maar ook tijdens een bezoek aan een internationale conferentie over vuursteun: de aansturingsvorm van vuursteuneenheden in de toekomst.
Brand
Zoals de meesten niet zal zijn ontgaan, heeft eind april een grote brand gewoed op het westelijke deel van het ASK. Door de grote droogte en harde wind was deze moeilijk in bedwang te houden voor onze eigen bedrijfsbrandweer. Er is dan ook snel opgeschaald middels de Gecoördineerde Regionale IncidentenbestrijdingsProcedure (GRIP), waarbij de veiligheidsregio de coördinerende rol heeft overgenomen. Dankzij grootschalige inzet van o.a. civiele hulpdiensten, luchtmachthelikopters met bambi buckets (waterzakken), militairen van artillerie eenheden + reservisten en natuurlijk de eigen bedrijfsbrandweer, is de brand binnen het oefenterrein gebleven. De bluswerkzaamheden hebben meerdere dagen in beslag genomen. Dit is een prestatie van formaat die lof en respect verdiend.
Gelijktijdig was dit ook een brand met impact, zeker in samenhang beschouwd met de andere branden in Nederland, deels ook op oefenterreinen. Impact op buurtbewoners, impact op civiele en militaire bestuurders en impact op de publieke opinie over Defensie en oefenen met bijvoorbeeld explosieven tijdens periodes van droogte. Hier moeten we ons zowel als organisatie, maar ook als enkele (oud)militair of (oud)burgermedewerker bewust van zijn. Alleen roepen dat we moeten blijven oefenen is niet voldoende. Het is ook belangrijk dat we laten zien dat we de zorgen begrijpen en verantwoordelijk met de omstandigheden omgaan. Voor heel Defensie geldt voorlopig dat we tijdens periodes met verhoogd brandrisico (fase 2) niet oefenen met o.a. explosieven en pyrotechnische middelen. Gelijktijdig worden zowel Defensiebreed als lokaal protocollen tegen het licht gehouden om zo spoedig mogelijk weer verantwoord en uitlegbaar te kunnen oefenen. Tegelijkertijd kunnen we ook constateren dat onze bedrijfsbrandweer van hoge kwaliteit is en dat de convenant en afspraken die met de veiligheidsregio zijn gemaakt werken.
Aansturing vuursteun
In de huidige conflicten zien we twee trends die tot op zekere hoogte tegenpolen zijn. Enerzijds is een versnelling van de ‘kill chain’ zichtbaar met behulp van diverse ‘netwerk’ vormen. Hierdoor kan sensor informatie sneller leiden tot inzet van effectoren en uitschakeling van doelen. Een streven daarbij is om de ‘kill webs’ te bouwen die naast snelheid ook flexibiliteit bieden tussen ‘te koppelen’ sensoren en effectoren. Tijdens de recente beurs zag ik dat een aantal landen en spelers in de industrie hier volledig op inzetten.
Anderzijds zien we een omgeving waar het gebruik van communicatie middelen en betrouwbaarheid van positie-, navigatie- en tijdafhankelijke systemen onder druk staat door diverse verstoringstechnieken. Een verstoring in de ‘kill chain’ levert meteen het risico op dat er geen effecten kunnen worden gegenereerd door gebrek aan communicatiemogelijkheden, of geen betrouwbare effecten door verstoring van de nauwkeurigheid.
Beide tegenpolen zijn waar. Het is noodzakelijk om onze ‘kill chain’ te versnellen zodat we minimaal even snel zijn als de (potentiele) tegenstander. Dat betekent dat ook wij moeten experimenteren met en investeren in andere, snellere communicatie middelen/methoden en besluitvorming versnellende applicaties. Dit is breder dan alleen vuursteun, wat extra aandacht vraagt om te zorgen dat we zowel nationaal als multinationaal interoperabel zijn. Daarbij zijn er twee zaken om te bewaken. Allereerst dat we ook bij uitval van (delen van) de keten of systemen in staat blijven relevant vuur uit te brengen. Dit vraagt nadenken over en trainen van optreden in degraded modes. Ten tweede moeten we er voor waken dat de perceptie ontstaat dat we in de toekomst altijd op ieder doel kunnen schieten dat onderkend wordt. Er zal altijd sprake zijn en blijven van schaarste aan vuursteunmiddelen. Prioritering in doelen en allocatie van capaciteiten / munitieplanning is juist met snellere ‘killchains’ belangrijker dan ooit.
