Van 27 augustus tot 13 september 2025 vond in het Duitse Hohenfels de internationale oefening Saber Junction plaats. Tijdens deze divisie-geleide oefening, van de 16e Poolse gemechaniseerde divisie, voerde een Amerikaans regiment een Field Training Exercise uit, terwijl het hoofdkwartier van 13 Lichte Brigade en de Litouwse Iron Wolf Brigade in hetzelfde scenario een Command Post Exercise uitvoerden. De batterijstaf van 13 Luchtverdedigingsbatterij “Ypenburg”, onderdeel van 13 BCT NFM Tier-II, nam hieraan deel. De belangrijkste doelstelling voor de batterij was het verder integreren van de batterijstaf binnen het brigadehoofdkwartier en het verbeteren van de synchronisatie binnen het besluitvormingsproces.
Herstel van manoeuvrekennis
Na jaren van gereedstelling in de “air line” was veel manoeuvrekennis verloren gegaan, zowel binnen de batterij als binnen het DGLC. Sinds begin 2024 maakt de batterij echter weer volwaardig deel uit van het gereedstellingsproces van de brigade en nam zij deel aan oefeningen als Grand Quadriga, Ardent Lion en Bastion Lion. Een belangrijke les die hieruit voortkwam, was de cruciale rol van de speciaal stafofficier luchtverdediging (tevens Cdt van de LuverdBt) binnen het brigadebesluitvormingsproces. Het is essentieel dat de luchtverdedigingsprioriteiten al in dit proces worden vastgesteld, zodat zij worden meegenomen in de Course of Action (COA) van de Brigade. Wanneer een peloton onder bevel van een Battle Group wordt gesteld, moet de pelotonscommandant bovendien tijdig kunnen aanhaken bij het besluitvormingsproces van dat bataljon. Omdat tijdens het Brigade besluitvormingsproces gelijktijdig het optreden van de batterij wordt bepaald, vervult de batterijcommandant de gecombineerde rol van commandant én speciaal stafofficier luchtverdediging op brigadeniveau.
Professionalisering van de luchtverdediging binnen het besluitvormingsproces
Deze les werd verder uitgewerkt tijdens de Verdere Vorming Luchtverdediging (LUA) in februari 2025 de eerste editie sinds jaren. Tijdens deze tweeweekse cursus werd uitgebreid stilgestaan bij de rol van de luchtverdedigingsofficier binnen het brigadebesluitvormingsproces. Door de stappen van het TPLF-proces te doorlopen, werd die rol verder uitgediept en verhelderd. Met de combinatie van de “oude” Leidraad 4 Luchtverdediging en recente operationele inzichten werd opnieuw een stap gezet richting effectieve luchtverdediging binnen large-scale combat operations op brigadeniveau.
Optimalisatie van het CP-concept
Tijdens Ardent Lion bleek dat de footprint van de batterijcommandopost te groot was. Gecolokeerd met het logistieke peloton vormde de CP een veel te groot en daar mee veel te aantrekkelijk doelwit. Naar aanleiding daarvan werd een nieuw CP-concept ontwikkeld, waarbij de commandopost werd opgedeeld in drie componenten: een Main CP nabij het brigadehoofdkwartier, een Forward CP in de AOR en een logistieke CP in de BSA van de brigade. Tijdens Bastion Lion werd dit concept voor het eerst toegepast. De batterijcommandant werkte toen als speciaal stafofficier luchtverdediging vanuit de Forward CP van de brigade, de plek waar besluiten snel moeten worden genomen en waar direct advies aan de brigadecommandant essentieel is.
Saber Junction: verdere integratie
Saber Junction vormde een logisch vervolg in deze ontwikkeling. Het was de eerste divisie-geleide oefening in jaren en daarmee een waardevol trainingsmoment. Anders dan tijdens de “Lion”-oefeningen, waarbij de brigade fungeert als HICON, bood deze oefening de kans om onder divisieleiding de eigen procedures te testen en te verfijnen in reële tijd/ruimte-factoren. Een van de doelstellingen was het integreren van de verschillende staffunctionarissen van de batterij in de cellen van het brigadehoofdkwartier. Een stafofficier was namen de batterij permanent vertegenwoordigd in de Plans- en Current Cell van de brigade en droeg daar bij aan de planning en uitvoering van luchtverdedigingsoperaties, gebaseerd op de direction and guidance van de batterijcommandant. Ook de stafofficier inlichtingen (Stoff Intell) was dit keer volledig geïntegreerd in de Environment Cell. Het analyseren van de vijand in drie dimensies – met bijzondere aandacht voor de rol van UAS, maar ook de dreiging van fixed en rotary wing – bleek essentieel. Hierin vervulde de stoff intell van de luchtverdedigingsbatterij een duidelijke ondersteunende rol binnen de Environment Cell.
Belangrijkste lessen uit Saber Junction
Synchronisatie van activiteiten. Een goede afstemming tussen de Plans en Current Cells van zowel brigade als batterij is cruciaal. Het parallelle besluitvormingsproces van de batterij met de brigade is randvoorwaardelijk om tijdig de luchtverdedigingsprioriteiten te definiëren en op basis van die prioriteiten op twee levels verder te plannen. De speciaal stafofficier luchtverdediging / batterijcommandant, die vanuit de Forward CP opereert, speelt hierin een sleutelrol. Duidelijke communicatie en het beschrijven van een helder oogmerk zijn onmisbaar om planning en uitvoering op alle niveaus te richten, zeker wanneer communicatiemiddelen niet altijd voor handen zijn.
Inlichtingen in drie dimensies Het analyseren van dreiging in de derde dimensie is een niché capaciteit. De kennis is vaak onvoldoende voor een volledige en gevalideerde Enemy Course of Action. De oplossing ligt in bredere opleiding en training van inlichtingenpersoneel, zodat deze dimensie structureel wordt meegenomen.
Airspace deconflictie. Deconflictie van luchtruimgebruikers moet plaatsvinden binnen het brigadebesluitvormingsproces. Het gaat primair om de afstemming tussen luchtverdedigingselementen en eigen bemande en onbemande luchtmiddelen, waar dat kan. Dit resulteert in het Brigade Airspace Management Plan. Deconflictie van UAS is op brigadeniveau nauwelijks planbaar en gebeurt daarom minute-to-minute in de Current Cell, waar alle stakeholders vertegenwoordigd zijn, of op bataljonsniveau tussen de Chief Joint Fires en de pelotonscommandant van een luchtverdedigingspeloton.
Conclusie
Hoewel het scenario van Saber Junction niet geheel aan de verwachtingen voldeed, haalde de batterij belangrijke trainingswaarde uit de oefening. Het scenario was niet heel dynamisch waardoor luchtverdedigingsprioriteiten nauwelijks wijzigde. Echter, het was voor de eerste keer sinds 3 jaar dat de batterij deelnam aan de divisie-geleide CPX waardoor reële tijd-ruimte factoren van toepassing waren. De integratie met 13 Lichte Brigade ontwikkelt zich gestaag, en de rol van luchtverdediging neemt, gezien de huidige ontwikkelingen ten aanzien van de dreiging uit de derde dimensie, terecht een steeds prominentere plaats in binnen Large Scale Combat Operations.
Noten
Klassieke benadering dimensies (lengte, breedte, hoogte).
