’s Middags vond een drukbezochte en waardige herdenking plaats bij het Artilleriemonument in ’t Harde. Generaal-majoor Wilfred Rietdijk, Wapenoudste van de Artillerie, hield een toespraak rond het thema: “Vrijheid is een opdracht!” Hij benadrukte hoe belangrijk het in deze tijd is om duidelijk te zijn over je waarden en waar je voor staat – juist om de offers van onze voorgangers te blijven eren. Verderop in deze editie kunt u zijn toespraak lezen.
Artillerie ’t Harde – 2025
Dames en heren, jongens en meisjes, collega’s en genodigden,
We staan hier vandaag – zoals ieder jaar – om stil te zijn. Stil voor de hen die hun leven gaven. Militairen, burgers, verzetsstrijders, en natuurlijk specifiek onze wapenbroeders van de Artillerie.
Velen met een naam op een steen. Sommigen zonder graf.
We herdenken hen niet alleen omdat het moet. Niet omdat het hoort. Maar omdat het nodig is.
Vandaag is het 4 mei. Het is 80 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd van de Duitse bezetter. Een moment van vreugde, maar ook een moment waarop het tellen begon. Van verliezen. Van leegte. Van gemis. En die leegte werkt door. Tot op de dag van vandaag.
Wij, als mensen van de artillerie, kennen het gewicht van veiligheid. En ook de prijs ervan. Wij weten dat vrede niet vanzelfsprekend is.
En als we vandaag om ons heen kijken in de wereld, dan voelen we dat misschien wel sterker dan ooit.
In Oekraïne woedt een oorlog die we ons tot voor kort niet meer konden voorstellen op Europees grondgebied.
Oekraïners vechten voor hun land, voor hun vrijheid, voor hun recht om te bestaan als volk en natie. Net zoals onze mensen dat deden in de jaren ’40. Met moed. Met pijn. Met volharding.
De beelden van kapotgeschoten steden, families op de vlucht, militairen die hun kameraden verliezen – ze zijn schrijnend. Maar ze maken ook iets anders duidelijk: hoe kostbaar vrijheid is. Hoe kwetsbaar. En hoe dichtbij onvrijheid kan zijn.
Ook in de Verenigde Staten zien we hoe democratie onder druk staat. Een land dat ons in de Tweede Wereldoorlog hielp bevrijden, worstelt nu met met interne verdeeldheid. Met polarisatie en wantrouwen.
Met mensen die geloven dat geweld niet een laatste, maar een eerste oplossing is voor politieke geschillen. Niet langer zijn gedeelde waarden de basis van onze relatie.
Dat moet ons wakker schudden. Want democratie is geen vast gegeven. Het is iets dat onderhouden moet worden – met woorden, met waarden, met daden. Te lang hebben we onze veiligheid uitbesteed. Te lang hebben we gratis meegelift op de bescherming van anderen. Zo lang, dat we het vanzelfsprekend zijn gaan vinden en verraad noemen nu deze bescherming niet langer gratis en vanzelfsprekend is.
Dat maakt herdenken, maar vooral beseffen dat we altijd zullen moeten vechten voor vrijheid, vandaag nog belangrijker.
We mogen de lessen van het verleden niet vergeten. Niet wegstoppen in geschiedenisboeken of musea, maar levend houden in gesprekken, in onderwijs, en in ceremonies zoals deze.
Want het zijn die lessen die ons helpen kiezen – voor verbinding in plaats van haat. Voor dialoog in plaats van dreiging. En voor het beschermen van wat we samen hebben opgebouwd: vrijheid, veiligheid en gerechtigheid.
Dames en heren,
Vandaag herdenken we niet alleen de doden. We eren ook hun keuzes. Hun daden. Hun lef om op te staan toen het moeilijk en levensgevaarlijk werd.
Mensen als de artilleristen die in de meidagen van 1940 stellingen innamen terwijl ze wisten dat ze de overmacht niet konden keren.
Mensen die in verzet gingen. Die onderduikers hielpen. Die hoop hielden, terwijl alles donker was.
En als we hun verhalen vandaag vertellen, dan is dat ook een belofte.
Een belofte dat wij waakzaam blijven. Dat wij niet toekijken als onrecht weer zijn kop opsteekt. Dat wij, als het erop aankomt, ook durven kiezen voor wat juist is – ook als dat moeilijk is.
Laat ons daarom niet alleen terugkijken vandaag. Maar ook vooruit.
Laten we zorgen dat hun offers niet voor niets zijn geweest. Dat vrijheid geen moment is, maar een opdracht. Een werkwoord.
En laten we nu, samen, stil zijn. Voor hen die vielen. Voor de vrijheid die zij mogelijk maakten. En voor de wereld waarin wij hopen te leven en na te laten aan de generaties na ons.
Dank u wel.
