De Verenigde Staten geven ongeveer 660 miljard dollar uit aan defensie. Daarmee zijn ze verreweg de grootste investeerder ter wereld. Wat vaak vergeten wordt is dat op de tweede plaats de Europese Unie staat met een dikke 225 miljard. Dat is ruim meer dan Rusland en China samen. Het beeld dat vaak geframed wordt is dat wij als Europeanen dus niets doen aan defensie is niet helemaal correct. De vraag is echter wel of we voor die 225 miljard wel de “best mogelijke” krijgsmacht opbouwen.
De vraag stellen is hem eigenlijk ook beantwoorden. Nee, dat doen we niet. Als Europa hebben we van sommige capaciteiten veel te veel en van andere schrikbarend weinig en dus is het voor ons lastig om volledig op eigen benen te staan. Dit laatste, op eigen benen staan, wordt misschien wel een keer tijd. Sinds 1917, toen de VS de oorlog verklaarde aan Duitsland en daarmee het vastgelopen conflict WO1 deed kantelen hebben ze constant het Europese vege lijf gered. Het vredesdividend dat wij als Europeanen maximaal benut hebben is voor het allergrootste deel betaald door onze Amerikaanse grote broer.
De verkiezing van de nieuwe president in de VS wordt vaak als een risico genoemd voor Europa. Donald Trump heeft al meermalen verklaard dat hij vindt dat Europese problemen in eerste instantie ook door Europa moeten worden opgelost. Hij vindt ook dat als je lid bent van een verdragsorganisatie zoals de NAVO je ook aan de (financiële) afspraken moet houden die er bestaan binnen die organisatie. Eigenlijk helemaal niet zo’n gek standpunt…
We moeten dus aan de bak als Europa, zowel binnen NAVO als ook op ons eigen continent. De vraag is echter wel hoe dat “aan de bak” er dan in de praktijk uit moet zien. In principe zijn er een drietal hoofdrichtingen om hier over na te denken.
Het Europese Leger. In de politiek zijn er absoluut stemmen die heilig geloven in de Verenigde Staten van Europa. In de ideale wereld zou dat wellicht ook de beste oplossing zijn en waarom zou het niet kunnen lukken? Wat is het grote verschil tussen de USA en Europa? Dat verschil zit waarschijnlijk in 20 eeuwen historie. Een geschiedenis die bestaat uit bloedig uitgevochten cultuurverschillen, godsdienstoorlogen, mislukte keizerrijken, kolonialisme, etniciteit en de daaraan verbonden haat en liefde en nog wel een paar zaken waar ze in de USA veel minder last van hebben.
De centrale vraag zal altijd zijn: accepteren we dat een Europese politiek bepaald dat er Nederlandse soldaten sneuvelen op een Hongaars slagveld. Het antwoord op die vraag is naar mijn mening in de huidige en toekomstige context altijd NEE. Amerikanen bestaan echt maar Europeanen zijn alleen een theoretisch concept.
Taakspecialisatie en Samenwerking. Een stapje minder dan de vorming van een Europees leger is dat we kunnen nadenken over verregaande internationale samenwerking die zelfs kan uitmonden in taakspecialisatie. De nationale politiek behoud dan de zeggenschap over de inzet van de eigen soldaten maar die inzet is tevens alleen maar mogelijk in internationaal verband. Het kan zelfs zo ver gaan dat landen zich gaan specialiseren op bepaalde aspecten van een internationale Krijgsmacht. Zo zijn er al stemmen hoorbaar dat Nederland als gekend doorvoerland zich zou kunnen gaan specialiseren op logistiek en beveiliging van Lines of Communication. De anderen kunnen zich dan specialiseren op vechten en sneuvelen. U merkt al aan mijn licht cynische ondertoon dat dit concept in mijn ogen niet echt haalbaar zal zijn.
Internationale samenwerking op strategische capaciteiten. Ik zie deze vorm van samenwerking als reëel haalbaar en als het meest effectief en kansrijk. Europa is voor bepaalde strategische capaciteiten zoals Satellieten/GPS, Intell, Defensie-industrie, munitieproductie, Cyber en Space/ruimte totaal niet zelfstandig. Op het moment dat de VS de knop omzet, vliegen onze vliegtuigen niet meer, rijden de infanteristen allemaal verkeerd, schiet onze Artillerie in het verkeerde kaartvierkant en zijn we voor de lunch afgevuurd.
Echte samenwerking op deze gebieden is zeer kansrijk. In Nederland is het waarschijnlijk best heel lastig om plek te vinden voor grootschalige munitieproductie. Dat is in Polen wellicht een stuk eenvoudiger. Ook goed voor de arbeidsmigratie. Hoe is het mogelijk dat de satellieten van Elon Musk essentieel zijn in een oorlog op Europees grondgebied en wij als Europa daar niets in kunnen betekenen.
Zoek de samenwerking niet zo zeer op tactisch en operationeel niveau maar schaal nog een niveau op. Daar liggen de kansen.
De Europese Unie is in principe prima in staat om een geloofwaardige, afschrikwekkende Krijgsmacht te bouwen op basis van geloofwaardige, afschrikwekkende nationale Krijgsmachten. Natuurlijk moeten die Krijgsmachten samen trainen, gezamenlijk capaciteiten opbouwen om op te treden tegen territoriale/Europese dreigingen maar de echte samenwerking ligt op het investeren in strategische capaciteiten. Daar ligt de echte winst!
– TEUN TZU –
Samenwerken tijdens de uitvoering
Is belangrijk, maar voor beginners
Samenwerking in bouwen voor de toekomst
Is dat wat er echt toe doet!
