“AIR ATTACK – AIR ATTACK – AIR ATTACK” klonk het wederom, maar deze keer in Litouwen. Nog geen tien minuten later meldde 1(NLD)Stinger Platoon van MNBG eFP dat het twee targets engaged had. In de Command Post Current (CPC) van de Iron Wolf Brigade (IWBde) zat de Air Defense Officer die als HICON BLUEFOR fungeerde. Hij maakte de afspraak met HICON RED dat het toestel door mocht vliegen, maar geen effecten meer kon bereiken. Deze afspraak bereikte helaas de referees niet. De MNBG eFP was dus verrast dat de referee ter plaatse besloot dat de FWD CP en TACP van BLUEFOR was uitgeschakeld door vijandelijke CAS. Terwijl de MAINCP van de MNBG eFP zich gereed aan het maken was C2 terug over te nemen werden de logboeken door de oefenleiding met elkaar vergeleken. Vijandelijke CAS kon inderdaad geen effecten meer bereiken, dus de FWD CP en TACP van MNBG eFP waren weer operationeel. Het NLD Stingerpeloton liet zien waarom Air Defense noodzakelijk is in het gevecht met verbonden wapens.

Eind maart 2023 kwam de CLAS order uit waarin het DGLC de opdracht kreeg om een luchtverdedigingscapaciteit in de maand mei 2023 in te brengen bij de CLAS presentie enhanced Forward Presence (eFP) in Litouwen. In het oogmerk werd benoemd ‘de eFP LTU te versterking en haar vermogen om luchtnabijverdedigingseffecten te creëren tijdens met name de oefening IRON WOLF EXCERCISE (IWEX 23-01)’. Het DGLC besloot om hier een Stingerpeloton van 13 Luchtverdedigingsbatterij met Stinger Weapon Platform Fennek (SWP-F) voor aan te wijzen welke ook stand-by stond voor de VJTF(23)L. In die samenstelling had personeel van het Stinger Element vaker opgetreden zonder TRML radar. De TRML radar was in deze periode niet beschikbaar. Het effect wat zo’n peloton realistisch gezien kan bereiken neigt dus meer naar All Arms Air Defense (AAAD) dan wat wij als Air Defense (AD) beschouwen. We kunnen namelijk niet voldoen aan de samenhang fires, early warning, comms, want de TRML radar voorziet een Stingerpeloton van early warning.

Ondanks deze beperking was het Stinger detachement (45 pax, 18 voertuigen) bestaande uit het Stingerpeloton, een LSO groep, twee monteurs en een foxtrot erg gemotiveerd om er het maximale uit te halen. Chief Joint Fires van MNBG eFP 23-1, kapitein Piotr Stopa, had de taak gekregen om ons gedurende het verblijf te integreren in de MNBG eFP 23-1. Binnen de BG had niemand ervaring met een AD unit, dus was het een logische keuze om een wapenbroeder aan ons te koppelen. Hij heeft er samen met de volledige NLD BG staf voor gezorgd dat wij tijdens ons verblijf letterlijk niets tekort kwamen. We voelden ons snel thuis, dus de voorbereidingen op de FTX IWEX 23-01 kon direct na aankomst van onze voertuigen starten.

De FTX IWEX-23-01 diende als certificeringsoefening voor de MNBG eFP 23-1. De FTX werd georganiseerd door de IWBde welke deze FTX twee keer per jaar leidt. Elke keer wordt er een andere locatie gekozen. Om de MNBG eFP zo realistisch mogelijk te trainen kozen ze ervoor om een LTU Bn als REDFOR te tasken. Ook werd er 2x een LTU Bn staf opgedragen om als neveneenheid te fungeren voor zowel BLUEFOR (MNBG eFP) als REDFOR. Er werd gebruik gemaakt van referees i.p.v. MCTC en het script was relatief open zodat zowel BLUEFOR als REDFOR invloed hadden op het verloop. De oefenleiding (EXCON) bevond zich in Command Post Plans (CPP) en HICON opereerde vanuit CPC voor beiden partijen. Om ook zichzelf te trainen werden beide CP’n met de M113 voertuigen opgebouwd. Zo konden de eenheden conform de PACE contact leggen met HEU middels CNR, SITAWARE, SECRET Phone of runner. Alle brancheheads bemanden CPP en onder leiding van de CHOPS bemanden de kapiteins van diverse branches alle stations in CPC. Onze LSO groep leverde de Air Defense Officer voor BLUEFOR in CPC. Hij had als counterpart voor REDFOR de LTU Air Defense Officer van de LTU RBS-70 en LTU NASAMS eenheden. We simuleerden dat de batterijcommandant van de AD Bty in CPP bijdroeg aan de planning en de Air Defense Officer van de Bde in CPC het gevecht leidde. Binnen het plan van de brigade kreeg elke BG of Bn een AD peloton TACON onder bevel gesteld.

Voor de MNBG eFP was dat het 1(NLD)Stingerpeloton. Binnen de pelotonscommandogroep fungeerde een van de twee officieren als speciaal stafofficier in de planning van de BG staf en de ander als pelotonscommandant om met de twee onderofficieren operatiën het peloton voor te bereiden op de operatie. Die operatie begon met een CET/FIT periode waarbij diverse Stingergroepen het terrein leerde kennen en geïntegreerd met 2(NLD)Battlecoy (2BC) een aantal tactical activities uitvoerde. Doel van de CET/FIT periode van het Stingerpeloton was om de rest van de BG bewust te maken van de effecten van een eigen AD unit. Zo maken wij gebruik van hoger gelegen terreindelen en open vlaktes. Ook trachtten wij de communicatie met de JTAC’s te waarborgen teneinde friendly protect zo goed mogelijk toe te passen. In het scenario fungeerde de MNBG eFP in de eerste fase als Bde Res vanuit een AA. Het Stingerpeloton beschermde de AA enkele dagen vanuit statische posities. In een latere fase werd er een FPOL uitgevoerd waarbij het Stingerpelotons met het notional RBS-70 peloton van het LTU Bn een denkbeeldige RIP uitvoerde. De MNBG eFP voerde vervolgens de opgedragen CATK uit waarbij het Stingerpeloton de eenheden beschermde. Het plan van het Stingerpeloton was om de tweede BP’s in te nemen wanneer een van de Battlecoys een tussengelegen aanvalsdoel had genomen. Echter doordat de Noorse verkenners een ongedekte omtrekkende route hadden gevonden besloot de MNBG eFP om de vijand te omvatten en binnen enkele uren een succesvolle CATK uit te voeren. De oefening werd stilgelegd voor een reset en tijdens poging twee bleek de hinderniswaarde van diezelfde ‘ongedekte’ route nihil te zijn waardoor de MNBG eFP wederom sneller dan verwacht een succesvolle CATK uitvoerde. “Attack with a fist instead of five fingers” was wat de BG commandant predikte. De oefening eindigde eerder door dit succes.

Voor het Stingerpeloton was het jammer dat ze voor de training niet meerdere BP’s konden innemen en dat het daarmee voor de groepen een vrij statische oefening bleek. Toch hebben ze laten zien wat luchtverdedigers in essentie allemaal gemeen hebben: dagen/uren geconcentreerd zijn terwijl er weinig gebeurd en dan ineens binnen seconden beslissingen moeten nemen die grote impact hebben voor het grondgevecht. Deze beslissingsbevoegdheid ligt soms op het niveau van de enkele kannonier. Dat vraagt vakmanschap, discipline en nauwkeurigheid.

Een aantal lessons identified wil ik u niet onthouden:

Conform het AGBADS optreden van een Stingerpeloton worden de verwisselbedieningen middels een SCANIA P-module naar de BP’s gereden om zo de crew change uit te voeren. In een operatie zoals deze worden hierdoor alle veilige routes weggegeven aan de vijandelijke verkenners. Onze aanbeveling is om de verwisselbedieningen met een eigen voertuig, zoals de MB Softtop die we nu gebruiken (enkel voor de VJTF(23)L periode), vervoerd te worden. Ze verblijven vervolgens in de buurt van de BP in hun LGO. Daarnaast is 24/7 luchtverdediging soms een utopie.

Een luchtverdedigingsbatterij heeft een aantal CCIRs op het gebied van Air Space Management om friendly protect zo goed mogelijk te kunnen waarborgen. Informatie uit een ACO, ATO of SPINS dient via de Air Liaison Officers van een brigade verspreid te worden tot aan de pelotons. Deze documenten zijn NATO SECRET, dus daar zijn de juiste middelen voor nodig. De batterijstaf filtert welke informatie need to know is voor de pelotons. Dit dient een G6 of S6 in het IV/IM plan op te nemen.

Door de ervaring van een grootschalige brigade oefening binnen een multinationale battlegroup met een diversiteit aan middelen kijken de meeste collega’s terug op een geslaagde FTX IWEX 23-01.

Het AGBADS systeem is bij uitstek geschikt voor statische luchtverdediging (Point Defense), dus in operation theme Warfighting loopt het tegen z’n beperkingen aan. Momenteel hebben we enkel (zware) ongepanzerde wielvoertuigen zonder BFT en organieke BMS middelen. Qua CNR hebben we alleen de RT9500. Het is belangrijk dat de speciaal stafofficier luchtverdediging dit benadrukt tijdens het planproces van een BG of Bde, want tot de vervanging van onze systemen is dit waarmee we het moeten doen.

Een Joint Fires entiteit een grote rol heeft in de integratie van luchtverdediging als onderdeel van de verbonden wapens. Nu de dracht van artilleriestukken groter wordt kan de derde dimensie niet genegeerd worden. Steeds meer eenheden maken gebruik van UAS en plannen operaties met CAS. Air Space Management en deconflictie van al deze middelen gebeurt bij de Joint Fires. Het zou een rampscenario kunnen opleveren als een SAAFR voor MEDEVAC dwars door een SHORADEZ actief wordt zonder dat de Stingergroepen hiervan op de hoogte zijn.

Wat het Stingerdetachement in LTU heeft uitgevoerd was geen NATO Integrated Air and Missile Defense (NATINAMDS), maar Army Organic Air Defense (AOAD). Zolang we niet de juiste middelen hebben om een Tactische Datalink (TDL) op te zetten met een CRC om hier vervolgens mee te trainen verwacht ik dat we met de huidige middelen enkel nog AOAD gaan leveren voor de brigade. Zeker wanneer we enkel VSHORAD capaciteiten aanbieden, want een CRC voert doorgaans geen control over zulke kleine eenheden.

Momenteel heeft 13 Luchtverdedigingsbatterij “Ypenburg” de uitdaging om een nieuw gereedstellingstraject uit te voeren voor een nog nader te bepalen VSHORAD Batterij t.b.v. het ondersteunen van het certificeringstraject van 13 Lichte Brigade. Met de lessen die we geïdentificeerd hebben tijdens onze stand-by periode voor de VJTF(23)L en bijdrage aan de MNBG eFP gaan we voorwaarts. Ondanks de ‘ruis’ die de volgende reorganisatie (gepland 2024) en invoer nieuwe (wapen)systemen met zich meebrengen. Want wij zijn 13.

Kapitein K.A.R.E. Houthuizen

Commandant Stinger Element “Leidschendam” – Detachemenscommandant Stinger bij MNBG eFP23-1

Verslag

Andere artikelen

VETERANEN

VETERANEN Nederland kent in totaal ongeveer 130.000 militaire veteranen. Deze groep bestaat uit ongeveer 100.000

Lees verder »
Login ledengedeelte VOAWEB