Sessie 2 vond plaats op maandag 20 april 2026 op de Luitenant-Generaal Bestkazerne (LBK) in Vredepeel bij het Defensie Grondgebonden Luchtverdedigingscommando (DGLC). De doelstelling was om het inmiddels vastgestelde doctrinebulletin (C-DGLC 2026-001 – Luchtverdediging in Large Scale Combat Operations) verder te behandelen. Waar in sessie 1 vooral aandacht is geschonken aan de opdracht en het oogmerk ging sessie 2 verder met het operatieconcept. Om dit te ondersteunen is er ook stilgestaan bij de theorie over ‘task verbs’. Conform het handboek LAND-CA-99-D – Staff Officers Handboek Part D (Terminology and Symbology) – duidt een task verb een ‘action’ of ‘effect’ aan. Manoeuvre task verbs zijn er voor beiden. Vanuit de combat service eenheden gebruikt de genie ‘obstacle effects’ en de artillerie ‘fire support verbs’. De centrale vraag die op tafel kwam te liggen luidde: ‘in hoeverre zijn luchtverdedigingsvormen te beschouwen als task verbs?’.
Deelnemers & context
De organisatie bestond uit de afdeling GLVD van de VOA en het Joint Kenniscentrum GLRV. In totaal waren er 10 deelnemers variërend van luitenant tot luitenant-kolonel. Ook sloten de batterijcommandanten van 12 & 13 luchtverdedigingsbatterij en het hoofd van het transitieteam DGLC aan bij het bespreken van de uitkomsten.
Agenda & werkvormen
We zijn weer begonnen met dezelfde wargame als sessie 1. Het doel was om op basis van de ‘Unit cards’ & ‘Inject cards’ de ander te overtuigen van winstverwachting. Deze keer verrijkt met gevechtkrachtsverhoudingen en aanwijzing van aanvallen of verdedigen. Daarna is vanuit het JKC-GLRV een presentatie gehouden over het laatste deel van het doctinebulletin met als belangrijkste boodschap dat er nog geen ‘NATO-agreed’ wijze van formulatie van luchtverdedigingsvormen is en dat het doctrinebulletin een groeidocument is. Daar is input vanuit de community voor nodig. Daarna is de theorie over task verbs toegelicht aan de hand van een Kahoot. Als laatste is de opdracht verstrekt en hebben we met behulp van een uitvergrootte stafkaart de uitkomsten visueel gemaakt. Op basis van de uitkomsten zijn er een aantal discussiepunten besproken, maar is er geen antwoord gevonden op de centrale vraag.
Kernbevindingen
De voor en nadelen van een onderbevelstelling (TACON of TACOM) zijn uitvoerig besproken. Hierbij werd niet ingegaan op de uitdagingen die worden gecreëerd om tijdens een lopende operatie tussen faseringen van onderbevelstelling te veranderen. Deze uitdagingen liggen met name op het gebied van verbindingsplannen en ruimtelijke ordening.
Prevalerende tactische grondregels zijn niet opgenomen in de operatieconcepten. Conform doctrinebulletin horen deze te volgen uit de opdracht (wat en waartegen beschermen) en het oogmerk (welke luchtverdedigingsvorm). Uit de wijze van ontplooiing waren echter wel logische tactische grondregels te destilleren, maar dit is niet bewust gekozen.
Er is niet meegegeven met welke plangegevens de groepen mochten plannen. Hierdoor plande de ene groep met plangegevens van de huidige systemen en de andere groep met plangegevens van de nieuwe systemen. Dit had een significante invloed op de disposities van eenheden. Zo kon het zijn dat een eenheid een luchtverdedigingsprioriteit had gerelateerd aan battlegroup 212, maar posities innam in het vak van battlegroup 44 om de luchtverdedigingsprioriteit voor battlegroup 212 te beschermen.
Discussie
Een ander discussiepunt wat naar voren kwam is in hoeverre het een uitdaging vormt wanneer twee battlegroups met beiden een SHORAD peloton TACOM een counter attack (CATK) uitvoeren. Door de aangrenzende vakgrenzen hebben de twee SHORAD pelotons overlappende vuuruitwerkingsvolumes hebben met elkaar. Dienen er dan twee aparte SHORADEZ’s gebruikt te worden? En wanneer het een grote SHORADEZ wordt, wie heeft dan control authority?
Way ahead
Zoals ook bij het formuleren van een opdracht en oogmerk blijkt het maken van een operatieconcept conform het nieuwe doctrinebulletin lastiger dan gedacht. Enerzijds omdat niet alle informatie/vertegenwoordigers in een planningsproces aanwezig waren. In Large Scale Combat Operations (LSCO) staat een luchtverdedigingsplan nooit op zichzelf en is het afgestemd op het manoeuvreplan. Anderzijds omdat werken met tactische tekens uit het doctrinebulletin en het definiëren van prevalerende tactische grondregels in het operatieconcept nog niet in het systeem zit. Beiden moeten dus vaker worden gedaan om hier constructieve feedback op te geven.
Volgende sessie
De volgende sessie vindt plaats op maandag 21 september 2026 van 09:00u tot 15:00u in Schaarsbergen bij de School Grond Lucht Samenwerking (SGLS) – NLD Air Ground Operations School (NLD AGOS). Tijdens deze sessie staat Airspace Control tijdens LSCO centraal. Hiermee pakken we door op de gestarte discussie over welke Airspace Control Means nodig zijn om deze operatie te coördineren. Aanmelden kan via .
