Luchtdoelartillerie (LUA) Tactical Challenge

Op 09 februari 2026 is de eerste Luchtdoelartillerie (LUA) Tactical Challenge gehouden. De doelstelling was om LUA-officieren zich te laten verdiepen in de bescherming van een brigade binnen Large‑Scale‑Combat‑Operations (LSCO). Dit werd gedaan aan de hand van het concept Doctrinebulletin C-DGLC 2026-01, waarin de rol van luchtverdediging binnen LSCO wordt uitgewerkt.

VERLOOP VAN DE DAG

In dit doctrinebulletin worden de luchtverdedigingsvormen opnieuw geïntroduceerd. Tijdens de dag is gebruik gemaakt van die luchtverdedigingsvormen (zie afbeelding 1 en 2). De drie uitvoeringsvormen van Escorte Verdediging [1](ingedeelde, volgende en opeenvolgende verdediging) stonden centraal voor deze dag. Naast de luchtverdedigingsvormen gebruikten we de tactische grondregels (planning guidelines) zoals ze in de Joint Doctrine Publicatie-10 (JDP 10) zijn beschreven: mutual support, overlapping fires, balanced fires, weighted coverage, early engagement & defence in depth. Deze tactische grondregels geven richting voor een wijze van ontplooien waarbij tijd, ruimte en capaciteiten bepalen welke grondregels prevaleren. De deelnemers waren een gemengde groep luchtverdedigingsofficieren; van beginnende luitenants tot brigade-generaal en van recente ervaring met de huidige luchtverdedigingsmiddelen tot ervaring met een Pantser Luchtdoelartillerie (PALUA) peloton. De in totaal 17 deelnemers werden in vier syndicaten verdeeld. De dag werd ondersteund door een aantal externen:

Bureau Wargaming van het Land Warfare Centre (LWC);

Docenten van het Land Training Centre (LTC);

Operationeel Analisten van 1 Civiel en Militair Interactiecommando (CMICo);

Bureau MRAD & (V)SHORAD van Joint Kenniscentrum Grondgebonden Lucht- en Raketverdediging (JKC GLRV).

Na de intro volgde een introductie‑wargame “LSCO-Fight”. Bij dit kaartspel hadden ze in de ene hand een unit kaart zoals een gemechaniseerd bataljon of een tankbrigade. In de andere hand een inject kaart met een tactisch voordeel zoals ingegraven of luchtsteun. De deelnemers moesten elkaar overtuigen van wie op het gevechtsveld wint. De overige syndicaatsleden beslisten. Later is een opdracht verstrekt om de raakvlakken te onderzoeken tussen luchtverdedigingsvormen en tactische grondregels. Er is afgesloten met een Tactical Challenge.

CONTEXT & FOCUS

Om een duidelijke focus aan te brengen is tijdens de introductie aangegeven dat de dag zich richt op het tactische niveau (formatieniveau van brigade) en niet op toekomstige ontwikkelingen van het DGLC. Daarnaast is aangegeven dat we ons richten op de NAVO capability code[2] Surface Based Air And Missile Defence (Land) Supporting Manoeuvring Troops (SBAMD(L)-SPT-MAN.TROOPS). Deze past namelijk het best bij een LSCO scenario. De capability code bestaat uit onder andere SBAMD(L)-M-SR waar een short range capaciteit invulling kan geven zoals de NOMADS [3]. Hierbij dient in het achterhoofd te worden gehouden dat capaciteiten meerdere capabilities kunnen vervullen.

TACTICAL CHALLENGE

De kernopdracht van de dag was dat elke groep een opdracht en een bijbehorend oogmerk moest formuleren voor een luchtverdedigingsbatterij met zowel SHORAD‑ als MRAD‑capaciteit. De dreiging waar de deelnemers rekening mee moesten houden bestond uit de volgende parameter: Main Threat Direction = Noordwest, Expected Weapon Release (EWR) Fixed Wing = 6 km, EWR Rotary Wing = 3 km. Verder lag het zwaartepunt van de gronddreiging in het noordelijk vak. Daarnaast werden de volgende luchtverdedigingsprioriteiten meegegeven: fase 1 – RPOL, fase 2‑3 – CATK & fase 4 – brug (zie afbeelding 3). Wat de deelnemers niet wisten is dat de organisatie benieuwd was waar de tactische grondregels en de luchtverdedigingsvormen terug zouden komen in de formulering van opdracht, oogmerk en/of operatieconcept.

OBSERVATIE

Na afloop bleek dat de syndicaten de zes tactische grondregels over zowel opdracht als oogmerk verdeelden. De helft van de syndicaten gebruikten de tactische grondregels voornamelijk voor de formulering van de opdracht, terwijl de overige helft deze toepaste in het oogmerk. De luchtverdedigingsvormen werden niet gebruikt in de formuleringen van de opdracht of het oogmerk. Kijkend naar het beoogde concept doctrinebulletin wordt de optie aangedragen om een opdracht te laten bestaan uit 1) wat moet worden beschermd en 2) waartegen wordt het beschermd. Bij het formuleren van een oogmerk kan een luchtverdedigingsvorm worden gebruikt. Als laatste wordt bij het operatieconcept gesproken over de prevalerende tactische grondregels.

BEVINDINGEN OPERATIONEEL ANALISTEN

Zoals eerder vermeld werd de dag ondersteund door Operationeel Analisten van 1CMICo. Het verslag met aanbevelingen wordt gedeeld met zowel het JKC GLRV als het Joint Opleidings- en Trainingscentrum (JOTC GLRV). Al met al heeft de eerste LUA Tactical Challenge‑dag een helder beeld gegeven van waar onze luchtverdedigingsofficieren nu staan in het begrip en de toepassing van LSCO‑principes, en waar nog belangrijke leervragen liggen.

Een kernbevinding is dat de groep nog niet volledig doorgrondt wat een LSCO werkelijk inhoudt; de gangbare aannames zoals ongehinderde communicatie, ruimschoots tijdsbestek voor positionering en een statische rol van de brigade botsen met de realiteit van een door de fog of war gedomineerde omgeving waarin een brigade slechts een laag‑tactisch element is. Deze discrepantie komt naar voren in zowel de discussie over de “manoeuvre” van een battlegroup als in het kaartspel waarin deelnemers worstelden met basisvoorwaarden zoals wie aanvallend en wie verdedigend is. Of wat de gevechtskrachtverhoudingen zijn.

Aangaande de tactische grondregels is er een duidelijke verdeelde interpretatie zichtbaar. Balanced fires werd door een deel van de groep gereduceerd tot een algemene mogelijkheid om in alle richtingen te schieten, terwijl de doctrinaire definitie een afweging van kort‑ en lang‑afstandsdreigingen inhoudt. Early engagement werd uitsluitend gekoppeld aan de opeenvolgende escorte‑vorm, zonder de onderliggende definitie van tijdige detectie en neutralisatie te bespreken. Eveneens waren er tegenstrijdige opvattingen over mutual support: de ene deelnemer beschreef het als een universeel principe, de andere vond het problematisch in de escort‑vorm “volgend”.

Voor wat betreft de luchtverdedigingsvormen is het de aanbeveling om ze door te ontwikkelen tot task verbs zodat ze als method in het oogmerk terug kunnen komen. Dan is de koppeling tussen de tactische tekens en het gebruik daarvan ook helder.

Tijdens de dag werd ook het belang van de juiste mindset duidelijk. De verleiding om één escort‑vorm, vaak de “beste” volgens een junior officier, als standaard te hanteren wordt weerlegd door senior officieren die de invloed van terrein, weer, vijand, CEFT‑factoren en de mobiliteit van de te beschermen eenheid benadrukken. Het ontbreken van referentiekader en expliciete beschrijving van verschillen tussen uitvoeringsvormen van een escorte verdediging kunnen dit verklaren.

AFSLUITING

De begeleiding van bureau Wargaming en ondersteuning van de Operationeel Analisten waren zeer waardevol om feit en mening van elkaar te onderscheiden. Wat deze dag oplevert is geen rapportcijfer, maar een diagnose: als vakgemeenschap luchtverdediging zitten we nog niet overal op één lijn in de vertaling van LSCO-principes naar opdracht, oogmerk en methode. De verdeeldheid in interpretatie van een aantal tactische grondregels laat zien dat zelfs bekende begrippen in een LSCO-kader anders gaan “wegen”. So what: zonder eenduidige begrippen en vaste koppelingen tussen opdracht/oogmerk/operatieconcept ontstaat het risico dat luchtverdedigingsplanning persoonsafhankelijk wordt. Dat staat haaks op de geest van “Mit klare Begriffe kämpfen wir”: heldere taal is geen stijlkeuze, maar levert gevechtskracht op. Now what: we moeten doctrine praktisch uitvoerbaar maken. Daarom staat op maandag 20 april 2026 op de Luitenant-generaal Bestkazerne alweer de volgende sessie gepland, met als doel de luchtverdedigingsvormen in diverse casussen terug te laten komen.

[1] Definitie: Escorte verdediging is een luchtverdedigingsvorm op tactisch niveau waarbij de luchtverdediging een verplaatsende eenheid fysiek begeleidt teneinde haar te beschermen tegen vijandelijke luchtdoelen.

[2] Bi-SC Capability Codes and Capability Statements (CC&CS) (2023)

[3] National Manoeuvre Air Defence System (NOMADS) van Kongsberg Defence & Aerospace (KDA)