Na een lange periode waarin optreden in grotere verbanden minder centraal stond, oefent de 41e afdeling veldartillerie opnieuw structureel binnen de 13e brigade en die brigade binnen de Duitse 10e pantserdivisie in het kader van Large Scale Combat Operations (LSCO). Deze hernieuwde manier van optreden vraagt aan alle niveaus een omslag. Zowel de afdeling, de brigade als de divisie moeten opnieuw wennen aan de samenwerking, bestaande doctrine opnieuw eigen maken en zoeken naar de meest effectieve manier om de beschikbare capaciteiten in te zetten.
De 41e Afdeling Veldartillerie heeft deze ontwikkelingen in de praktijk kunnen ervaren tijdens de Warfighter Command Post Exercise (CPX)-serie waaraan de afdeling in 2025 en 2026 heeft deelgenomen. Deze oefeningen boden een realistische omgeving om opnieuw te opereren binnen een brigade- en divisiestructuur en inzicht te krijgen in de uitdagingen die horen bij grootschalige gevechtsoperaties. Juist binnen deze setting werd duidelijk welke kansen en dilemma’s ontstaan wanneer nieuwe capaciteiten worden geïntegreerd in bestaande commandovoering structuren.
Nieuwe Capaciteiten
Deze nieuwe capaciteiten, te weten de Charlie raket batterij en het sensorpeloton van de Delta batterij, brengen de afdeling een interessant en complex dilemma. De Nederlandse afdeling krijgt nieuwe capaciteiten die qua aard en mogelijkheden traditioneel eerder op het niveau van een divisie of zelfs een legerkorps thuishoren. Tegelijkertijd worden deze systemen organiek ondergebracht bij de afdeling, waardoor een unieke situatie ontstaat: een eenheid op brigadeniveau beschikt over middelen met effecten die ver boven het eigen niveau kunnen reiken.
Deze ontwikkeling biedt grote kansen, maar levert ook vraagstukken op over de inbedding van deze capaciteiten binnen het optreden van de afdeling. Vraagstukken waar over na wordt gedacht is de rol binnen het Counter Battery Fire optreden binnen de divisie en het steunen met raketartillerie in het divisie- en legerkorps vak.
Kwalitatieve voordelen
Een eerste belangrijke ontwikkeling is de snelheid waarmee effecten kunnen worden geleverd. Bij volledige ontwikkeling en uitrol van moderne C4I-capaciteiten (Command, Control, Communications, Computers and Intelligence) kan de zogenaamde sensor-to-shooter loop aanzienlijk worden verkort. Dit geldt met name voor het uitvoeren van Counter Battery Fire door de afdeling. In sommige situaties kan deze keten zelfs sneller verlopen dan de traditionele processen binnen de divisieartillerie.
Daarnaast beschikken de nieuwe systemen over kwalitatieve voordelen. Ze zijn in staat om effecten te leveren met grote nauwkeurigheid op een afstand die de huidige systemen binnen de divisieartillerie overstijgen. Doelen die voorheen buiten het bereik van de brigade en de divisie lagen, kunnen nu direct worden beïnvloed.
Divisie diepe gevecht
Deze combinatie van snelheid, kwaliteit en bereik maakt de nieuwe capaciteiten van de Nederlandse afdeling interessant voor de divisie. Zij zien duidelijk de operationele meerwaarde om deze capaciteiten te integreren in het divisie diepe gevecht. Het doel hiervan is om de tegenstander al vroegtijdig te verzwakken, zodat deze minder sterk en minder georganiseerd het nabij gevecht met de brigades aan kan gaan.
De ervaringen tijdens de Warfighter CPX-serie hebben laten zien dat deze manier van optreden nieuwe mogelijkheden creëert, maar ook vraagt om aanpassing van bestaande procedures. De divisie ziet de meerwaarde van deze capaciteiten en wil deze benutten om het gevecht vóór de brigades actief te beïnvloeden. Tegelijkertijd wordt zichtbaar dat de huidige doctrine en werkwijzen nog niet volledig zijn ingericht op een afdeling die beschikt over middelen met effecten op divisie- en soms zelfs op legerkorpsniveau.
Rol afdeling
Daarmee wordt de rol van de afdeling ook groter. Waar de traditionele gedachte vaak uitgaat van het ondersteunen van de brigade in het directe gevecht, ontstaat nu de mogelijkheid om effecten te creëren op grotere afstand en op een eerder moment in de operatie. De afdeling wordt daarmee niet alleen een middel voor directe ondersteuning van de brigade, maar ook een instrument waarmee de divisie het gevecht eerder en dieper in het vak kan vormgeven.
Tegelijkertijd is de huidige doctrine nog niet volledig ingericht op deze nieuwe werkelijkheid. De bestaande werkwijzen, verantwoordelijkheden en commandovoering structuren sluiten nog niet vanzelfsprekend aan bij de mogelijkheden van deze nieuwe capaciteiten. De vraag is dan ook niet alleen wat de systemen technisch kunnen, maar vooral hoe ze organisatorisch en doctrinair het beste kunnen worden benut.
Uitdagingen
De uitdaging ligt in het vinden van de juiste balans. Enerzijds moeten de capaciteiten beschikbaar zijn voor de divisie om het grotere gevecht te beïnvloeden. Anderzijds moet de afdeling voldoende verbonden blijven met de brigade waartoe zij behoort en haar oorspronkelijke ondersteunende rol blijven vervullen. Dit vraagt om heldere afspraken over commandovoering, prioriteitenstelling, doeltoewijzing, de steunrelatie tussen brigade- en divisieniveau en hoe dit middels C4I in te regelen.
De komende periode zal daarom in het teken staan van afstemming en ontwikkeling. De ervaringen uit de Warfighter CPX-serie in 2025 en 2026 vormen daarbij een belangrijk fundament. Door deze ervaringen te vertalen naar doctrine, procedures en opleiding kan de 41e Afdeling Veldartillerie bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het optreden in LSCO-verband.
De Nederlandse afdeling bevindt zich daarmee op een interessant kruispunt. Nieuwe technologie en capaciteiten bieden mogelijkheden die voorheen waren voorbehouden aan hogere niveaus. De uitdaging is om deze mogelijkheden niet alleen technisch te benutten, maar ze ook organisatorisch en doctrinair volledig tot hun recht te laten komen. Juist daar ligt de sleutel om in toekomstige grootschalige operaties het maximale effect uit deze nieuwe middelen te halen.
