De rol van luchtverdediging is in transitie. Waar eerder de focus lag op hoofdtaak 2, vraagt de huidige veiligheidssituatie om een hernieuwde focus op hoofdtaak 1. Dit betekent dat wij als luchtverdedigers onze plaats in het gevechtsveld opnieuw moeten vinden en opeisen. Het gevecht vindt al lang niet meer in twee dimensies plaatsen het belang van de derde dimensie neemt steeds meer toe. Er is sprake van een 3D-gevechtsomgeving, waarin de samenhang van fysieke, conceptuele en mentale componenten van militair vermogen samenkomen.
Van ondersteuning naar warfighting
Luchtverdediging in een manoeuvre context betekent niet alleen een optreden met andere fysieke middelen, maar vraagt vooral om een conceptuele en mentale herontwikkeling. De hoofdtaak 1 mindset draait om warfighting, waarbij de volgende onderdelen centraal staan:
Luchtverdediging maakt integraal onderdeel uit het gevecht van verbonden wapens ter ondersteuning van de manoeuvre en geeft invulling aan de joint functie bescherming van militair vermogen;
Effectieve coördinatie en integratie van meerdere effectenbrengers binnen de brigades in het raamwerk van tijd, ruimte en middelen;
Eenheid van opvatting tussen luchtverdedigers onderling, de te steunen eenheid en alle gevechts-, gevecht steunende en gevechtsverzorgende eenheden.
Strategische ontwikkeling: de weg naar boven
Om de luchtverdediging optimaal te positioneren in het gevechtsveld is een gestructureerde en doordachte aanpak vereist. Dit proces begint met de (her)oriëntatie, integratie en operationalisering van de luchtverdediging binnen de manoeuvre context.
Gedurende de twee weken van de Verdere Vorming hebben vier syndicaten zich gebogen over een situatie, waarin een brigade in het optreden van een divisie tactische activiteiten plant met als vraagstuk: hoe de inzet van luchtverdediging in de manoeuvre context het beste kan worden ingezet. Vanuit deze opdracht hebben zij eigen wijzen van optreden ontwikkeld, getoetst en bijgesteld tijdens de verschillende stappen in het besluitvormingsproces. Deze aanpak vormde het solide fundament voor de verdere vorming. Het proces werd gekenmerkt door:
Analyse van de huidige en toekomstige dreigingen: hoe verandert het gevechtsveld en welke rol dient de luchtverdediging hierin te spelen en waartoe moet het leiden?
Conceptuele ontwikkeling: Het in kaart brengen van de denkmodellen en werkwijzen zoals parallelle commandovoering die nodig zijn om luchtverdediging effectief te integreren binnen de manoeuvre context.
Operationele afstemming: Hoe zorgen we ervoor dat de luchtverdediging niet losstaat, maar een integraal onderdeel wordt van de tactische activiteiten van de brigade. Dit betekent nauwe samenwerking tussen luchtverdedigers onderling, de te steunen eenheid en alle gevechts-, gevecht steunende en gevechtsverzorgende eenheden.
Door middel van gezamenlijke presentaties, met diepgaande discussies en positief-kritische feedback gebaseerd op inhoudelijke onderbouwing werden de ideeën over de inzet van luchtverdediging in de manoeuvre context aangescherpt. Dit proces leidde tot de eerste stappen richting een concreet en gedragen actieplan. Dit plan geeft richting en sturing aan verdere ontwikkelingen en integratie van luchtverdediging binnen het optreden van de gevechtsbrigades.
Niet alleen bood de verdere vorming een platform voor de theoretische kaders, maar ook de mentale transitie naar een hoofdtaak 1 mindset. Door een gezamenlijke inspanning zijn de eerste stappen naar eenheid van opvatting gezet en kunnen wij als luchtverdedigers niet alleen de rol van luchtverdediging opeisen, maar ook voorzien in het gevraagde effect, de invulling van de joint functie bescherming.
NATO Tactical Planning for Land Forces (TPLF)
Als basis voor deze activiteit is het TPLF-model gebruikt. Dit is een gestructureerd besluitvormingsproces dat NAVO-breed door landeenheden gebruikt wordt bij het analyseren van opdrachten, het ontwikkelen van plannen en het onderkennen van de juiste beslismomenten om tactische doelstellingen te behalen.
De Verdere Vorming is een (her)ontdekkingsreis, wij weten nog niet wat we niet (meer) weten, maar we zetten stappen om de juiste dingen te doen. Door tijd, energie en commitment te steken in die juiste dingen stellen we onszelf opnieuw in staat om te blijven (door)ontwikkelen, leren en aanpassen, zetten we de luchtverdediging in de manoeuvre context opnieuw stevig op de kaart.
