Eigen-troepen-nabij
Eigen troepen nabij

HET OORLOGSACHTIGE DEEL…

De oorlog in Oekraïne maakt veel zaken duidelijk waar in de theorie van het militair denken vaak over gefilosofeerd is. Ik wil het dit keer eens niet hebben over de rol van autonome wapensystemen, of over hybride oorlogvoering of over “vechten met informatie”. In deze column wil ik het hebben over het concept gevechtskracht en dan vooral in mentale zin, niet alleen de gevechtskracht van een militaire eenheid maar de gevechtskracht van een natiestaat.

In de militaire doctrine wordt het concept militair vermogen of gevechtskracht, in de volksmond, beschreven als de drie samenhangende componenten. De fysieke component, dat is de omvang van een krijgsmacht en de aantallen en kwaliteit van wapensystemen, voorraden, logistiek en recuperatievermogen. De krantenkoppen die hier bij horen luiden “Rusland heeft een enorme troepenmacht van 200.000 man samengetrokken aan de grens met Oekraïne”.

De tweede component is de conceptuele component. Deze is al iets moeilijker te duiden voor een leek in het militair denken. Dit is het geheel van doctrine, de commandovoeringsfilosofie en de cultuur van het leiderschap in een Krijgsmacht. Militaire duiders spraken vaak over: “Rusland heeft geen onderofficierscorps, op het lagere, uitvoerende niveau is geen enkele vrijheid van handelen om besluiten te nemen en om kansen uit te buiten”.

De derde component is wellicht nog wel het lastigst begrijpen. Het is de mentale component, de “will to fight”. Wat maakt dat soldaten bereid zijn om het hoogste offer te brengen voor de uitvoering van een opdracht en voor elkaar. Dat het hier ook aan schort in de Russische krijgsmacht blijkt wel uit de berichtgeving dat ze hun pantservoertuigen verkopen aan de tegenstander alvorens te deserteren en ook uit de trieste beelden van vluchtende Russische soldaten, te voet, uit Cherson.

Ondanks dat met name de conceptuele en de mentale component van militair vermogen vaak iets lastiger te begrijpen zijn voor niet-militairen en zelfs ook wel voor militairen die heel erg geloven in “hardware”, is het nog gemakkelijker dan grip te krijgen op “gevechtskracht van een natie”.

Gelukkig kunnen we als we iets niet goed begrijpen op het gebied van oorlog en gewapende strijd, altijd terugvallen op Carl von Clausewitz. Hij heeft in zijn standaardwerk Vom Kriege het concept “Kriegerische Element” of “Warlike Element”, of in een hele slechte Nederlandse vertaling het “Oorlogsachtige Deel”, geïntroduceerd.

Dit Warlike element is volgens von C. nu juist die capaciteit, die kwaliteit, die aard van een volk, een land, een natie welke het in staat stelt om als geheel te lijden, verschrikkingen te doorstaan en te vechten.

Clausewitz gaat niet heel diep in op dit Warlike element maar vrijwel iedereen die je er naar vraagt zegt er wel een bepaald gevoel bij te hebben. Kijken we naar de praktijk van vandaag. Naar de verschillen in strijdlust tussen Oekraïne en Rusland, dan zien we allemaal dat dit element in het eerstgenoemde land blijkbaar in overvloed aanwezig is, terwijl het in Rusland totaal afwezig lijkt.

Waar zit het, dat Warlike element? Wat kan je er aan doen om het te bevorderen? Kan je dat überhaupt? Hoe zit het met het Oorlogsachtige Deel in Nederland? Zijn wij bereid om te vechten, te sneuvelen en verschrikkingen te doorstaan? Lastige vragen en zeker als het te dichtbij komt zijn de antwoorden misschien nog wel lastiger.

Ik wil in deze Eigen Troepen Nabij een poging doen om de oorsprong van het Warlike Element te duiden. U moet dan zelf maar eens nadenken over hoe dat zit in Nederland en wat we zouden kunnen doen om het te versterken, als dat nodig is, natuurlijk.

Volgens von Clausewitz bestaat een natie staat uit de drie-eenheid Volk, Staat en Krijgsmacht. Drie elementen die een zeer nauwe relatie met elkaar (moeten) hebben juist ook omdat ze natuurlijk uit elkaar voortkomen. Behalve de drie afzonderlijke elementen is misschien de relatie tussen deze drie nog wel belangrijker. Het is in die zin vergelijkbaar met een zonnestelsel. De sterren, planeten, manen en asteroïden zijn de uiterlijke verschijningsvorm maar het gaat nu juist om de onderlinge krachten en beïnvloedingen die de banen, de seizoenen, eb en vloed en dag en nacht bepalen.

Het Warlike Element is zo’n natuurkracht die de relatie tussen Volk, Staat en Krijgsmacht bepaald. Dit element laat een Staat al dan niet investeren in een Krijgsmacht in tijd van vrede, het zorgt er voor dat er geen vullingsproblemen zijn ook in tijden van economische voorspoed, het voorkomt dat je als militair als “zonderling wezen” wordt neergezet in zogenaamde progressieve talkshows. Kortom, het levert een compacte drie-eenheid op die inderdaad in staat is om als het er toe doet bereid is om “tot het einde te strijden” voor het voortbestaan.

In Oekraïne hebben ze die drie-eenheid ontegenzeggelijk gevonden. Hoe staat het er bij ons voor……?

Macht komt uit de loop van een geweer…
Gevechtskracht niet, dat komt uit je hart.

– TEUN TZU –

Andere artikelen

Login ledengedeelte VOAWEB