Sinds februari 2022 wordt Europa geconfronteerd met de grootste militaire agressie op het continent sinds de Tweede Wereldoorlog. Rusland viel Oekraïne binnen met de overtuiging dat een snelle overwinning mogelijk zou zijn. Die inschatting bleek verkeerd. Oekraïne bood fel verzet, gesteund door Westerse wapenleveranties, training en economische hulp. Inmiddels is de oorlog vastgelopen in een uitputtingsslag, maar de kernvraag blijft: wat is voor Oekraïne en Europa de verstandigste weg vooruit?
Een wapenstilstand of vredesmacht lijkt op het eerste gezicht aantrekkelijk minder slachtoffers, een adempauze, diplomatieke onderhandeling. Toch is dat bij nader inzien de slechtste optie. Juist het blijven voeren van de oorlog, hoe wrang ook, is op dit moment het scenario dat zowel Oekraïne als Europa het beste dient. De reden is eenvoudig: alleen een voortdurende verzwakking van Rusland kan duurzame veiligheid voor Oekraïne én de rest van Europa garanderen.
Rusland mag niet de kans krijgen te herstellen
Rusland heeft historisch laten zien dat het nederlagen kan verwerken en zich op langere termijn kan herpakken. Een wapenstilstand zou het Kremlin de gelegenheid geven zijn leger opnieuw op te bouwen, de industrie te herstructureren en de samenleving verder te militariseren. Met zijn omvangrijke grondstoffenvoorraden en autoritaire controle over de bevolking kan Moskou na enkele jaren opnieuw een bedreiging vormen, sterker, efficiënter en met meer ervaring.
Als de oorlog echter wordt doorgezet, blijft Rusland gevangen in een uitputtingsslag. De economische middelen worden versneld opgeslokt, duizenden militairen sneuvelen of raken gewond, en het internationale isolement vergroot de structurele zwakte van het regime. Een voortdurende oorlog houdt Moskou bezig en verhindert dat het zich opnieuw kan richten op andere ambities, zoals destabilisatie van de Baltische staten, Moldavië of zelfs ander NAVO-grondgebied.
Oekraïne heeft een existentiële strijd te voeren
Voor Oekraïne is dit geen conflict waar men eenvoudig uit kan stappen. Het land vecht letterlijk voor zijn voortbestaan. Een vredesmacht of wapenstilstand zou waarschijnlijk leiden tot erkenning van Russische gebiedswinsten. Daarmee wordt niet alleen het Oekraïense territorium verscheurd, maar ook de legitimiteit van het land aangetast. Elke vorm van “bevroren conflict” geeft Moskou een hefboom om Kiev te blijven chanteren, zoals eerder in Georgië en Transnistrië gebeurde.
Door de strijd voort te zetten kan Oekraïne, gesteund door Westerse middelen, zijn positie op het slagveld behouden of zelfs versterken. Hoe sterker Oekraïne militair staat, hoe groter de kans dat Rusland uiteindelijk gedwongen wordt in te binden.
Europa moet investeren in eigen defensie
Een structureel gevolg van deze oorlog is dat Europa beseft hoe kwetsbaar het decennialang is geweest. Jaren van bezuinigingen hebben de Europese krijgsmachten uitgehold. Het huidige conflict legt pijnlijk bloot dat zonder Amerikaanse steun, in de vorm van satellietcapaciteit, inlichtingen en hightech wapenleveranties, Europa nauwelijks in staat is een grootschalige oorlog te ondersteunen.
Het voortzetten van de oorlog is een harde maar noodzakelijke stimulans voor Europese landen om hun defensiebudgetten structureel te verhogen, de productiecapaciteit van munitie en wapensystemen op te voeren en gezamenlijke Europese defensie-initiatieven te ontwikkelen. Deze investeringen versterken niet alleen Oekraïne, maar vergroten ook de afschrikking richting Rusland op lange termijn.
De rol van de Verenigde Staten blijft cruciaal
Hoewel Europa meer verantwoordelijkheid moet nemen, is Amerikaanse betrokkenheid voorlopig onmisbaar. De VS beschikt over ongeëvenaarde satelliet- en inlichtingenmiddelen die Oekraïne een beslissend voordeel geven op het slagveld. Zonder die ogen en oren zou Kiev vrijwel blind zijn. Daarnaast vormen Amerikaanse financiële en militaire steunpakketten een levenslijn. Deze laatste moeten wel zo snel mogelij door Europa worden overgenomen.
Een wapenstilstand zou ertoe leiden dat de Amerikaanse aandacht verschuift, waardoor de Europese afhankelijkheid weer zichtbaar toeneemt. Door de oorlog voort te zetten, blijft Washington verbonden aan Europese veiligheid en aan de containment van Rusland.
Waarom een vredesmacht de slechtste optie is
Sommigen pleiten voor een internationale vredesmacht om de vijandelijkheden te bevriezen. In de praktijk zou dit desastreus zijn. Zo’n missie vereist aanzienlijke militaire inzet van Europese landen, die hun toch al beperkte strijdkrachten moeten verdelen. De troepen die dan in Oekraïne staan, zijn niet beschikbaar voor de verdediging van NAVO-terrein elders.
Daarnaast krijgt Rusland precies wat het wil: minder druk aan het front en de mogelijkheid troepen te hergroeperen. Een bevroren conflict is geen duurzame vrede, maar een geloofwaardigheid van het Westen aantasten: men beloofde Oekraïne te steunen, maar dwingt het land in feite tot het accepteren van verlies.
Dan maar oorlog…
Oorlog voortzetten is geen aantrekkelijke boodschap. Elke dag kost mensenlevens en verwoest steden en dorpen. Toch is het de minst slechte optie. Een premature vrede zou Rusland de kans geven sterker terug te keren, Oekraïne in een onhoudbare positie brengen, en Europa opnieuw afhankelijk maken van Amerikaanse goodwill.
Juist door nu vol te investeren in de Oekraïense strijd, de Europese krijgsmacht en trans-Atlantische samenwerking kan Rusland structureel verzwakt worden. Alleen dan ontstaat de kans op een stabiele en veilige Europese orde, waarin agressie niet wordt beloond maar afgestraft.
Oorlog voeren is daarmee – hoe wrang ook – niet de slechtste, maar de verstandigste keuze voor Oekraïne en Europa.
